Yaş şartı kalkıyor: 2 yıl erken emekli olma şansı geliyor
Türkiye’de sosyal güvenlik mevzuatı, asıl olarak ilk sigorta başlangıç tarihine ve sigorta koluna yani 4A SSK, 4B Bağ-Kur, 4C Emekli Sandığı’na bağlı olarak değişken bir yapıya sahiptir. Özellikle de 2023 senesinde yürürlüğe giren EYT (Emeklilikte Yaşa Takılanlar) düzenlemesinin ardından yeni ortaya çıkan dengeler herkesin aklını karıştırır olmuştur. 16 Haziran tarihi itibariyle de halen daha yürürlükte olan resmi mevzuatı, erken emeklilik sağlayan yasal formülleri ve kamuoyunda yoğun şekilde tartışılan kademeli emeklilik beklentileri herkes için çok değerlidir. Mevcut Yasal Mevzuatta Erken Emeklilik Formülleri EYT kapsamı dışarısında kalan ya da prim gününü öne çekmek isteyen sigortalılar için kanunda tanımlanmış bazı yasal haklar vardır.
Bu haklar, doğru kullanıldığı takdirde emeklilik yaşı doğrudan öne çekilebilir ya da eksik primler tamamlanabilir. A) Borçlanma Yöntemleri (Doğum ve Askerlik) Borçlanmalar, çalışılmayan belirli sürelerin parasal karşılığının SGK'ya ödenerek prime dönüştürülmeye olayıdır. Eğer askerlik hizmeti ilk sigorta başlangıç tarihinden önce yapılmışsa, borçlanılan süre kadar sigorta başlangıç tarihi geriye çekilebilir. Bu durum, çalışanın daha eski ve daha avantajlı bir emeklilik tablosuna tabi olmasına olanak sağlar.
Kadın sigortalılar için de sigorta başlangıcından sonra doğan en fazla 3 çocuk için borçlanma yapılabilir. Her bir çocuk için çalışılmayan en fazla 2 yıllık süre zarfında borçlanılabilir. Toplamda 2160 gün (yaklaşık 6 yıl) prim kazanma imkanı ortaya çıkar. B) Fiili Hizmet Süresi Zammı (Yıpranma Payı) Ağır, yıpratıcı ya da insan sağlığını tehdit eden işlerde çalışanlar için uygulanan bir sistem olan yıpranma payı ile madenciler başta olmak üzere demir-çelik işçileri, emniyet ve TSK personeli, itfaiyeciler ve bazı sağlık çalışanları bu kapsama dahildir.
Bu işlerde geçen çalışma sürelerine SGK tarafından ek prim günleri yani yıpranma payı ilave edilir. Sağlık Durumu Nedeniyle Emeklilik (Malulen ve Engelli Emekliliği) Çalışma gücünü kaybeden ya da doğuştan/sonradan engellilik durumu olanlar için emeklilikte yaş şartı aranmamaktadır. Malulen Emeklilik: İşe başladıktan sonra meslek hastalığı, iş kazası ya da kronik/ağır hastalıklar nedeniyle çalışma gücünü en az %60 oranında kaybedenler bundan yararlanır. Bunun için de en az 10 yıl sigortalılık süresi ve 1800 prim günü şartı aranır.
Engelli Vergi İndirimi ile Emeklilik: İşe giriş tarihlerine ve engel oranlarına (%40-49, %50-59, %60 ve üzeri) göre kademeli bir sisteme tabidirler. %40 ve üzeri engel raporu olan ve vergi indirimi alan sigortalılar, yaş şartına bakılmaksızın daha düşük prim günü ve sigortalılık süresiyle erken emekli olabilirler. Yaştan Kısmi Emeklilik (3600, 4500 ve 5400 Gün) Prim gün sayısını tam emekliliğe (7200 veya 9000 güne) tamamlayacak kadar çalışma imkanı olmayanlar için "yaştan kısmi emeklilik" alternatifi vardır. Burada prim şartı düşerken yaş sınırı da yükselir.
3600 Günle Emeklilik: Sadece 8 Eylül 1999 öncesi sigorta girişi olanlar için geçerlidir. 15 yıl sigortalılık süresi, 3600 prim günü ve kademeli yaş şartının (kadınlarda 50-58, erkeklerde 55-60 arası) beraber tamamlanması gerekir. 4500 Günle Emeklilik: 9 Eylül 1999 ile 30 Nisan 2008 arasında ilk defa sigortalı olanlar için geçerlidir. 25 yıl sigortalılık süresi, 4500 prim günü ve kadınlarda 58, erkeklerde 60 yaş şartının doldurulması gerekir.
5400 Günle Emeklilik: 1 Mayıs 2008 sonrası ilk defa sigortalı olanlar ve Bağ-Kur'lular için kısmi emeklilik eşiğidir. Kadın ve erkeklerde sigorta başlangıcına ve primin dolduğu tarihe göre 61-65 yaş aralığında emeklilik imkanı tanır.
